Op 12 augustus 2026 treden in de hele Europese Unie de eerste verplichtingen van de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) in werking. De nieuwe Europese verpakkingsverordening wordt stapsgewijs ingevoerd tot 2040 en moet leiden tot minder verpakkingsafval, meer hergebruik van materialen en hogere recyclingpercentages.
Hoewel de PPWR een Europese verordening is en daardoor rechtstreeks geldt in alle lidstaten, krijgen bedrijven ook te maken met nationale uitvoeringswetgeving. In Duitsland is deze wetgeving nog in ontwikkeling. Daardoor moeten Nederlandse ondernemingen niet alleen rekening houden met de Europese regels, maar ook met aanvullende Duitse voorschriften die de praktische uitvoering regelen.
De eerste Europese verplichtingen gelden al vanaf 12 augustus 2026. Naar verwachting is de Duitse uitvoeringswet rond die datum gereed, waardoor bedrijven slechts beperkte tijd hebben om hun processen aan te passen. Het is daarom belangrijk de ontwikkelingen in Duitsland nauwlettend te volgen.
De PPWR heeft als doel de hoeveelheid verpakkingen en verpakkingsafval terug te dringen. Omdat verpakkingen verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijk deel van het plasticgebruik en afval in Europa, legt de verordening een groot deel van de verantwoordelijkheid bij producenten.
Een belangrijke wijziging is dat de PPWR negen verschillende marktrollen definieert. Daarmee verdwijnen de verschillen tussen de nationale definities die tot nu toe in verschillende lidstaten werden gehanteerd. Vooral de producentenrol krijgt een andere invulling.
Bij grensoverschrijdende handel kan dit grote gevolgen hebben. De vraag wie als producent wordt aangemerkt, hangt voortaan af van uniforme Europese definities. Hierdoor kunnen bedrijven die voorheen niet als producent werden beschouwd, onder de nieuwe regels wel die verantwoordelijkheid krijgen.
Als uitgangspunt geldt dat een Nederlands bedrijf met een vestiging in Duitsland producent is wanneer het daar als eerste een verpakking of verpakt product op de markt brengt. Heeft het bedrijf geen vestiging in Duitsland, dan geldt het als producent zodra het rechtstreeks levert aan een Duitse eindgebruiker. Daarbij kan ook een zakelijke afnemer als eindgebruiker worden beschouwd, zolang deze het product niet in dezelfde vorm doorverkoopt. Hierdoor kunnen ook veel b2b-leveringen onder de producentenverantwoordelijkheid vallen.
Duitsland kent al geruime tijd het verpakkingsregister LUCID. Bedrijven die verpakkingen op de Duitse markt brengen, moeten zich daarin registreren en in veel gevallen deelnemen aan een erkend recyclingsysteem. Daarnaast moeten jaarlijks de hoeveelheden verpakkingen worden gerapporteerd.
Onder de nieuwe regelgeving blijft dit systeem bestaan, maar worden de rapportageverplichtingen naar verwachting uitgebreid. Niet alleen verpakkingen die onder een recyclingsysteem vallen, maar uiteindelijk alle verpakkingen zullen waarschijnlijk moeten worden geregistreerd en gerapporteerd. Dat betekent dat veel ondernemingen hun interne administratie en rapportageprocessen zullen moeten aanpassen.
Daarnaast wordt voor bedrijven zonder vestiging in Duitsland naar verwachting een gemachtigde vertegenwoordiger verplicht. Deze vertegenwoordiger fungeert als aanspreekpunt voor de Duitse autoriteiten en krijgt aanvullende verantwoordelijkheden binnen het toezicht.
De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor naleving van de PPWR en de Duitse uitvoeringsregels blijft echter altijd bij de ondernemer zelf. Ook de registratie in het LUCID-register moeten bedrijven zelfstandig uitvoeren.
Ook op het gebied van terugname en recycling verandert het nodige. Voor verpakkingen die nu al onder een producentenverantwoordelijkheidssysteem vallen, blijft deelname verplicht. Voor andere verpakkingen, zoals bepaalde transportverpakkingen, worden de eisen aangescherpt.
Bedrijven moeten vóór eind 2027 aansluiten bij een erkende organisatie voor producentenverantwoordelijkheid of zelf een terugnamesysteem opzetten en laten goedkeuren. Vooral grotere ondernemingen zullen mogelijk kiezen voor een eigen systeem, terwijl aansluiting bij een collectieve organisatie voor kleinere bedrijven meestal de meest praktische oplossing is.
De nieuwe regelgeving geldt niet alleen voor grote exporteurs. Ook bedrijven die slechts incidenteel producten naar Duitsland verzenden, kunnen onder de Duitse uitvoeringsregels van de PPWR vallen. Dat is met name relevant voor webshops die hun producten aan Duitse klanten aanbieden.
Duitse toezichthouders controleren actief of buitenlandse bedrijven aan de regelgeving voldoen. Zodra een onderneming aangeeft naar Duitsland te leveren, moet zij ook voldoen aan de Duitse verplichtingen.
In de praktijk blijken veel bedrijven de impact van de PPWR nog te onderschatten. Vooral kleinere ondernemingen en webshops zijn zich vaak onvoldoende bewust van hun nieuwe verantwoordelijkheden.
Veelvoorkomende fouten zijn een verkeerde inschatting van de producentenrol, het ontbreken van een registratie in het LUCID-register, een onvolledige registratie of het ten onrechte niet deelnemen aan een verplicht recyclingsysteem. De gevolgen kunnen aanzienlijk zijn: hoge boetes en in het uiterste geval een verkoopverbod op de Duitse markt.
Voor bedrijven die naar Duitsland exporteren, begint een goede voorbereiding met het bepalen van hun rol onder de PPWR. Daarbij moet per land en per leveringsstructuur worden vastgesteld of een onderneming producent, fabrikant, distributeur of een andere marktdeelnemer is. Aan iedere rol zijn specifieke verplichtingen verbonden, waarbij de producent de meeste verantwoordelijkheden draagt.
Vervolgens is het belangrijk om na te gaan of registratie in LUCID noodzakelijk is, een gemachtigde vertegenwoordiger moet worden aangewezen en deelname aan een producentenverantwoordelijkheidssysteem verplicht is. Ook zullen veel bedrijven hun administratieve processen moeten aanpassen om aan de nieuwe rapportageverplichtingen te voldoen.
Volgens het huidige Duitse wetsvoorstel krijgen bedrijven die als producent worden aangemerkt tot 12 september 2026 de tijd om zich in het verpakkingsregister LUCID te registreren. Voor de verplichte aanwijzing van een gemachtigde vertegenwoordiger lijkt vooralsnog geen overgangsperiode te gelden; deze verplichting zou direct op 12 augustus 2026 ingaan.
Naast de producent introduceert de PPWR duidelijke verplichtingen voor fabrikanten. Fabrikanten van verpakkingen of verpakkingsmaterialen moeten in de gehele EU voldoen aan de eisen voor verplichte vermeldingen op verpakkingen en conformiteitsverklaringen opstellen waaruit blijkt dat hun verpakkingen aan de PPWR voldoen.
Ook distributeurs behouden een belangrijke verantwoordelijkheid. Zij mogen uitsluitend producten verhandelen waarvan de verpakkingen aan de Europese regelgeving voldoen. Dat betekent onder meer dat zij moeten controleren of verpakkingen correct zijn geëtiketteerd, of de fabrikant aan de relevante PPWR-eisen voldoet en of de producent aan zijn registratieverplichtingen heeft voldaan. Bij nalatigheid lopen ook distributeurs risico op boetes en verkoopverboden.
Daarnaast blijven bestaande Duitse verplichtingen voor producenten van bepaalde wegwerpplasticproducten, waaronder de registratie in het DIVID-register, onverminderd van kracht naast de nieuwe PPWR-regelgeving.
Hoewel de Duitse uitvoeringswet nog niet definitief is, staat vast dat de Europese verpakkingsverordening ingrijpende gevolgen krijgt voor bedrijven die zaken doen met Duitsland. Door nu al te bepalen welke rol een onderneming vervult, de benodigde registraties op orde te brengen en interne processen aan te passen, kunnen bedrijven zich tijdig voorbereiden op de nieuwe regelgeving.
Een proactieve voorbereiding verkleint niet alleen de kans op boetes en verkoopverboden, maar voorkomt ook dat ondernemingen op het laatste moment hun bedrijfsvoering moeten aanpassen wanneer de Duitse uitvoeringsregels definitief worden.
Bron: evofenedex, Laura Markink van ALPMANN FRÖHLICH
Foto: Shutterstock
