MS Mode, V&D, Perry Sport, Miss Etam en nu ook Intertoys. Sinds 2012 gingen zeker zestig Nederlandse winkelketens failliet. Toch zijn de meeste namen niet uit het straatbeeld verdwenen. Ze komen hooguit minder vaak voorbij. Dat blijkt uit onderzoek van Het Financieele Dagblad naar de faillissementen van grote en middelgrote winkelketens.

Sinds 2012 werd minstens 75 keer faillissement uitgesproken over een winkelketen. Sommige ketens gingen meerdere keren bankroet. Slechts in een derde van de gevallen viel daarna ook definitief het doek voor de winkelketen.

De meeste winkelketens krijgen na een faillissement een tweede leven, maar wel met flink minder winkels. Vooral mode- en schoenenketens maken na een faillissement vaak een doorstart. MS Mode is daarvan een voorbeeld. De keten van ondernemer Roland Kahn telde 134 winkels toen hij in 2016 failliet ging. Na een doorstart heeft MS Mode nog maar 97 vestigingen. Ook Scapino, Manfield, Invito en Siebel Juweliers leven voort.

Flinterdunne marges
Daarmee is overigens niet gezegd dat zij ook winstgevend zijn. Siebel ging in 2014 failliet, maar heeft na de doorstart onder de nieuwe eigenaar Moscow Jewelry Factory nog geen winst gemaakt. Van veel andere ketens is niet duidelijk hoe zij het doen, omdat zij geen eigen jaarrekeningen deponeren.

Voor elektronicaketens blijkt het een stuk moeilijker om na een faillissement door te gaan. Verkopers van tv’s en wasmachines kampen met flinterdunne marges, door hevige prijsconcurrentie van onlineverkopers. Als er al een doorstart komt, is het na verloop van tijd toch vaak einde verhaal voor de keten. MyCom, Scheer & Foppen en Kijkshop zijn allemaal verdwenen. Dixons – ooit bijna 90 winkels – is nog slechts een website waar particulieren elektronica kunnen huren.

Gigantische reorganisatie
Curator Rinke Dulack (Van Benthem & Keulen) is niet verbaasd dat winkelketens vaak een tweede leven krijgen. ‘Het effect van een faillissement is een gigantische reorganisatie’, legt hij uit. ‘Dan kunnen dingen die het bedrijf zelf ook wel had willen doen, maar waar het niet toe in staat was.’

‘Een bestaande onderneming slaagt er vaak niet in zijn verlieslatende winkels kwijt te raken, omdat huurcontracten nog jaren doorlopen. Ook is het lastig om afscheid te nemen van personeel’, vertelt Dulack, die onder meer curator was van modeketen Witteveen en van Halfords, een verkoper van fiets- en autoaccessoires.

Faillissement als buitenkans
Hij noemt een faillissement een buitenkans voor een nieuwe eigenaar om tegen een lage prijs door te gaan met de winstgevende delen van een keten. ‘Een nieuwe eigenaar betaalt nauwelijks goodwill en kan precies kopen wat hij wil, dus alleen de winstgevende filialen. Hij kan ook zelf bepalen hoeveel van het personeel hij weer in dienst neemt.’

Een overname na een faillissement is helemaal aantrekkelijk wanneer een koper al een eigen winkelorganisatie en centrale inkoop heeft. De overname kan dan een mooie kans zijn meer schaalgrootte te bereiken. Maar er kleven wel risico’s aan. Een koper moet binnen enkele weken beslissen wat hij wil kopen. ‘Het is soms lastig al zo snel te overzien welke kansen er liggen’, zegt Dulack. ‘Je moet het bedrijf eigenlijk van tevoren al goed kennen.’

Franchisenemers
Na het faillissement van Intertoys vorige maand lieten franchisenemers weten dat zij mogelijk de onderneming wilden overnemen. Daar lijkt het niet van te komen. Sowieso komt het niet vaak voor dat franchisenemers een failliete winkelketen zelf voortzetten. Bij Halfords gebeurde dat wel, maar alleen omdat het niet lukte om onder een andere eigenaar door te starten. Bij Mitra sloegen de franchisenemers en De Monnik Dranken de handen ineen om de keten van slijterijen voort te zetten.

Bij de faillissementen van grote en middelgrote winkelketens sinds 2012 waren ruim 37.000 werknemers betrokken. Daarvan werkte 15% bij warenhuis V&D. Zij raakten eind 2015 allemaal hun baan kwijt omdat de keten definitief stopte. Na het eerste faillissement van Schoenenreus in 2013 verloor de helft van de bijna 1500 medewerkers hun baan. Bij het tweede bankroet twee jaar later waren die hun baan alsnog kwijt.

Hoeveel van het overige winkelpersoneel op zoek moest naar ander werk, valt niet na te gaan. Het merk V&D is overigens niet verdwenen. Het warenhuis leeft voort als webwinkel. En dat gebeurt vaker: ook modemerken Geddes & Gillmore en Cora Kemperman zijn verdergegaan als webshop.

Dat kan soms de opmaat zijn tot het toch weer openen van winkels. Mexx ging in 2014 failliet en verdween na een mislukte doorstart uit het straatbeeld. Maar als het aan de nieuwe eigenaren Ron Janssen en Ferry Helmer — de mannen achter schoenenlabel Ferro Footwear — ligt komt het iconische merk terug in de winkelstraat. Vorig jaar november opende een franchisenemer al een eerste zaak in Nieuwegein en dit jaar moeten er pronkwinkels komen in grote Europese steden.

Bron: FD.nl
Foto: punt.avans.nl