De schuld van Nederlandse huishoudens loopt op, maar gerechtsdeurwaarders zien al jaren hun omzet teruglopen. Sterker nog, volgens accountantskantoor Mazars bevindt een groeiend aantal deurwaarderskantoren zich in een financieel lastig parket.

Dat lijkt een paradox. Maar het is in feite de prijs voor de door de overheid gewenste marktwerking in de sector, zegt voorzitter Wilbert van de Donk van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG). Niemand kijkt er meer van op als een gerechtsdeurwaarder bekendmaakt dat hij weer een filiaal moet sluiten. Zeker niet, zegt Van de Donk. ‘Als de kosten de opbrengsten overstijgen zul je iets moeten doen. Ik zit hier als voorzitter van de KBvG, maar ik heb ook een deurwaarderskantoor. En ook ik heb de afgelopen tijd mensen moeten laten gaan’.

Alarmerende verhalen
Op verzoek van het FD zette de KBvG cijfers op een rij die de malaise in de sector onderstrepen. Of het nu gaat om het aantal bij de rechter aangebrachte incassozaken, om de omzet in de sector of het aantal bij de KBvG aangesloten gerechtsdeurwaarders: de trend is steeds negatief. Grofweg zijn deurwaarderskantoren gemiddeld 20% van hun omzet verloren, zegt Van de Donk.

In vakbladen verschijnen ondertussen steeds vaker alarmerende verhalen. Jan-Willem Löwik, die als accountant bij Mazars tientallen deurwaarders adviseert, sprak eind 2018 in het blad ‘De Gerechtsdeurwaarder’ over ‘een race naar het putje’. Löwik: ‘Er lijkt bij de politiek te weinig besef dat als we zo doorgaan er over tien jaar geen deurwaarders meer zijn.’

Van de Donk wil zo ver niet gaan. Maar dat er meer politiek besef nodig is, bestrijdt hij allerminst. Een groot pijnpunt zijn de griffierechten. In 2011 besloot de regering deze te verhogen omdat de griffierechten in beginsel kostendekkend moeten zijn voor het rechtsstelsel. Voor gerechtelijke erkenning van een schuld van €500 moet bij de rechtbank €486 worden afgetikt, want zonder een dagvaarding kan een deurwaarder geen beslag leggen.

Kosten exploderen
‘De verhoging van de griffierechten heeft grote consequenties gehad’, zegt Van de Donk. ‘We zien sindsdien een gestage stijging van de griffierechten in combinatie met een veel hardere daling van het aantal zaken’.

Een logische trend, vindt Van de Donk. Veel schuldeisers stellen zich de vraag of het wel gerechtvaardigd is om voor een kleine schuld — bijvoorbeeld een niet-betaalde tandartsrekening, gemiste telefoonrekeningen, of een huurachterstand — een gang naar de rechter te initiëren. De kosten exploderen daardoor.

Tienduizenden vorderingen
Die worden in beginsel op de schuldenaar verhaald, zegt Van de Donk. Maar betaalt hij niet, dan komt de rekening als een boemerang terug. En de schuldeisers — zeker de grote zoals zorgverzekeraars en telecombedrijven met soms wel tienduizenden vorderingen — leggen het risico daarvan steeds vaker bij de gerechtsdeurwaarders neer. Slaagt de deurwaarder niet te innen, dan draait hij zelf op voor de kosten. Zo wordt de gang naar de rechter een grote hindernis, waarschuwt Van de Donk. ‘Het effect is dat wij steeds minder in staat zijn om schuldeisers hun recht te geven.’

Maar dat is niet het enige effect. Van de Donk: ‘We hebben het hier over heel gangbare vorderingen. Daar zit voor ons echt de pijn.’ Door de krimpende markt sluiten deurwaarderskantoren noodgedwongen filialen. Arbeidsplaatsen worden geschrapt. Een andere indicatie: het ledenaantal van de KBvG loopt terug, terwijl een gerechtsdeurwaarder automatisch lid is zodra hij is benoemd.

Van de Donk: ‘Iedereen heeft hiermee te maken. Als de kosten de opbrengsten overstijgen dan moet je iets anders doen. Het is een ander model geworden, waarbij deurwaarderskantoren zich steeds vaker afvragen of ze nog wel in elke stad een filiaal moeten hebben. De insteek is: de omzet daalt dus dan zul je ook je kosten moeten laten dalen. Dan zie je dit soort keuzes’.

De deurwaarders vragen al langer aandacht voor dit probleem. Van de Donk constateert dat er steeds meer politieke aandacht is voor problematische schulden. Daarbij gaat het vooral over de problemen van de huishoudens, maar amper over die van de gerechtsdeurwaarders, vindt hij.

MKB-Nederland
‘Wij proberen de minister van justitie voor te houden dat het aantal zaken weer zal toenemen als die griffierechten omlaaggaan. Dat hebben wij overigens niet in ons eentje aangekaart, maar dat heeft een collectief van allerlei organisaties onder leiding van MKB-Nederland gedaan. We hebben het hier over het belang van een eerlijke rechtsvoorziening, voor schuldenaren én ondernemers.’

Bron: FD.nl
Foto: Shutterstock